Àwọn Èrọ Pàtàkì
orúkọ1 min readIfá
/ee-FAH/
Ìtumọ̀
Ẹ̀kọ́ àti ètò àwádìí tí ó jẹ́ ìpìlẹ̀ ìmọ̀ àti ẹ̀mí ìṣan àṣà Yorùbá. Níbẹ̀ ni a ti ń rí àwọn ewì mímọ́, ìtàn ìní, àwọn òwe, àti ẹ̀kọ́ ìwà tí àwọn Babaláwo ń gbé karí.
Ìṣẹ̀dá
A da Ifá sí orúkọ Ọ̀rúnmìlà — Òrìṣà ìmọ̀ àti ìwò-ọjọ́ iwaju — tí ó sọ pé ó wà pẹlu Ọlọ́run nígbà tí ayé ń dá, ó sì jẹ́ elẹ́rìí ìpín gbogbo ẹ̀dá. Ohun tí ó gbé karí ni ó di àṣà ẹnu tí ó jẹ ẹ̀kọ́ ọgbọ́n àti ìdájọ́ tí ó ti dàgbà kọjá ìgbà tí àwòkọ́ṣe kọ́kọ́ rí àwọn ènìyàn.
Ìmọ̀ Odù
Corpus Ifá ní àwọn Odù 256 — ìwé tí ó jáde láti àwọn àmì 16 pàtàkì (Mẹjì) àti àwọn àmì 240 tó jáde láti inú wọn. Ọ̀kọ̀ọ̀kan Odù ní ọgọ́rọ̀ọ̀rún Ẹsẹ Ifá tí ó ní àwọn ìtàn, àwọn ìṣètò, òwe, àti ẹ̀kọ́ ìwà. Babaláwo ń lo Opèlè tàbí Ikin Ifá láti dá Odù tí ó bájẹ pọ̀ mọ́ ìbéèrè ẹni.
Àṣà Tí Ó Ṣì Wà Láàyè
UNESCO dá Ifá mọ̀ ní ọdún 2005 gẹ́gẹ́ bí Ohun-Àpèsìn ti Ẹ̀dá Ènìyàn (Intangible Cultural Heritage). Ifá kò ṣe ohun ìgbàanì nìkan — ó jẹ́ àṣà tí ó ṣì ń jẹ iléeṣẹ́ jáde ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfríkà àti Diaspora: ní Kúbà (Lucumí / Santería), ní Brazil (Candomblé), àti àwọn ìpínlẹ̀ míì.
Àwọn Àmì
Àwọn Ọ̀rọ̀ Tó Ní Í Ṣe
Babaláwo
Àwọn Ipa àti Iṣẹ́
Àlùfáà Ifá; ìtúmọ̀ rẹ̀ jẹ́ 'bàbá àwọn asírí.' Babaláwo ni ẹni tí a mọ̀ pé ó ti kọ ẹ̀kọ́ àwọn Odù 256 àti iṣẹ́ àwádìí Ifá lẹ́yìn ìdánimọ̀ pípẹ́.
→Odù
Àwọn Èrọ Pàtàkì
Ọ̀kan lára àwọn Odù 256 nínú corpus kíkà Ifá, ọ̀kọ̀ọ̀kan ń ṣàpẹẹrẹ ìkínkú pàtó kan nínú ẹ̀kọ́ àwádìí tí ó sì ní àwọn ẹsẹ mímọ́, àwọn ìtàn, àwọn àṣẹ, àti àwọn òwe ọgọ́rọ̀ọ̀rún.
→Ọ̀rúnmìlà
Àwọn Ẹ̀mí
Òrìṣà àti Elẹ́rìí Ìpín; olùjẹ̀rìí imọ̀-àkọsílẹ̀ ìgbàyé. Ọ̀rúnmìlà ni olúwa-ìmọ̀ Ifá, tí ó máa ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí agbátẹrù fún àwọn ẹ̀dá ènìyàn níwájú Ọlọ́run.
→English Version Available
Ifá
A divination system and literary corpus that forms the intellectual and spiritual backbone of Yorùbá civilization. Ifá encompasses a vast oral canon of sacred poetry, historical narratives, proverbs, and ethical teachings transmitted through trained diviners called Babaláwo.